In veel spirituele tradities wordt gezegd dat het leven een spiegel is. In het boeddhisme wordt dit inter-zijn genoemd: wij bestaan nooit los van elkaar, maar altijd in relatie. En precies daar, in dat veld tussen jou en de ander, openbaart zich wat in jou gezien en geleefd wil worden.
Tijdens de retraites, offline dagen en hikes in Zweden werk ik altijd met kleine groepen. Klein genoeg om veiligheid en rust te waarborgen, groot genoeg om die prachtige groepsdynamiek te laten ontstaan. Zodra twee of meer mensen samenkomen, begint er iets te stromen. Iemand zegt iets dat jou raakt. Iemand anders wekt een inzicht op, een gevoel, soms zelfs een irritatie. En juist dát moment is goud waard.
Want irritatie is een deur
Een opening naar een laag daaronder: onzekerheid, verdriet, onvervulde behoeften, oude pijn, grenzen die te lang genegeerd zijn. In ons dagelijks leven zijn we zo gewend om die deur dicht te houden. We duwen weg, vallen stil, glimlachen terwijl we inwendig zuchten of rationaliseren alles weg in het contact met de ander. Zowel wij zelf als de ander hebben hier eigenlijk niets aan.
Maar wanneer je tijdens een contact de ruimte neemt om bewust te kijken naar wat er in je gebeurt, ontvouwt zich iets essentieels: je leert jezelf kennen op een manier die alleen in contact kan. Niet in afzondering, niet verstopt in een kloostercel, maar midden in het leven, in een gesprek, een stilte in de groep of een opmerking van een ander.
Het mooie is dat triggers niet alleen ongemak laten zien; ze tonen ook verlangens en krachten.
Iemand die voluit leeft kan jou ineens herinneren aan jouw vergeten moed. Iemand die grenzen stelt kan je wakker schudden: “O ja… dat mag ik ook.” We leren via elkaar waar we energie van krijgen en waar we op leeglopen. We herkennen patronen: ben ik degene die altijd in de houding schiet bij een hulpvraag? Of trek ik me juist vaak terug en houd ik mezelf onbeschikbaar? Het zijn waardevolle inzichten over jezelf.
Wat kan je doen met een sensatie die opkomt?
Begin met de zin: “Ik ervaar op dit moment…” En benoem dan wat er speelt in jouw binnenwereld.
Niet beschuldigen, niet verklaren, alleen uitspreken. Observeer wat dit met jou doet en wat het met de ander doet. Meestal hebben we niet door wat er in een ander omgaat en hoe we overkomen. Dus dit is zowel voor jou als voor de ander een waardevol inzicht in wat er speelt op dat moment. En ook is de spaning uit de lucht omdat je eerlijk bent over wat je ervaart. Meestal is het iets wat de ander ook ervaart, maar ook niet uitspreekt.
Het wonderlijke is dat zodra je woorden geeft aan wat er leeft, de sensatie vaak zachter wordt. Je zakt uit je hoofd terug in je lichaam. Je ontdekt een stem die soms jarenlang stil is geweest. Je merkt dat je grenzen mag aangeven of dat je juist ruimte mag innemen.
En zo heel je, laag voor laag, precies door in contact te zijn met jezelf tijdens het contact met de ander.
Bewust leven betekent dat je aanwezig bent bij wat er in jou beweegt, in gesprekken, in sociale situaties of als je alleen bent.
Ook in deze dagelijkse momenten leer je jezelf kennen.
Want de kortste weg naar jezelf…
loopt via de ander.